Działania niezgodne z regułami konkurencji

Działania niezgodne z regułami konkurencji

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje praktyk ograniczających konkurencję. Praktyki te mogą przybrać formę:

  • wielostronną – porozumienia co najmniej dwóch niezależnych przedsiębiorców (art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów) lub
  • jednostronną – nadużywanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na danym rynku właściwym (art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

1. Porozumienia ograniczające konkurencję

Zakaz zawierania antykonkurencyjnych porozumień odnosi się do podejmowania przez niezależnych przedsiębiorców jakichkolwiek uzgodnień, których celem lub skutkiem jest eliminowanie, ograniczenie lub zniekształcenie konkurencji. Takie porozumienia są w całości lub w odpowiedniej części nieważne.

Ograniczające konkurencję porozumienia mogą przybrać formę:

  1. porozumień horyzontalnych (kartele) – zawartych pomiędzy konkurentami, czyli przedsiębiorcami działającymi na tym samym szczeblu obrotu, np. producent – producent, albo
  2. porozumień wertykalnych – zawartych pomiędzy przedsiębiorcami działającymi na różnych szczeblach obrotu, np. producent – sprzedawca.

Porozumienia horyzontalne, czyli kartele, uznawane są za najpoważniejsze naruszenia prawa ochrony konkurencji.

Uwaga!
Na gruncie reguł konkurencji pojęcie „porozumienie” jest bardzo szerokie i obejmuje wszystkie typy uzgodnień między przedsiębiorcami, o ile tylko występuje między nimi zgodna wola co do istnienia porozumienia. Oznacza to, że za „porozumienia” mogą zostać uznane zarówno umowy w rozumieniu prawa cywilnego (umowa pisemna), jak i „umowy dżentelmeńskie” (ustne, nieformalne uzgodnienia), wymiana informacji wrażliwych z punktu widzenia procesu konkurencji (np. poufne informacje o stosowanej polityce cenowej), a nawet jednostronne przekazywanie konkurentom takich informacji.

Porozumienie nie musi być zawarte przez prawnych reprezentantów przedsiębiorcy w rozumieniu prawa handlowego (np. przez członków zarządu spółki), aby mogło być uznane za nielegalne. Również porozumienia zawarte przez pracowników przedsiębiorcy (nawet bez wiedzy organów zarządzających) prowadzą do naruszenia reguł konkurencji i pociągnięcia do odpowiedzialności przedsiębiorcy, w tym osób zarządzających.

Więcej informacji na temat kar za udział w porozumieniu dostępnych jest w zakładkach Kary dla przedsiębiorców oraz Kary dla osób fizycznych.

Zachowanie naruszające reguły konkurencji może w szczególności polegać na:

  1. wspólnym ustalaniu cen, np. ustalenie, że towary nie będą sprzedawane poniżej określonej ceny lub pewne produkty nie będą przeceniane (zmowy cenowe),
  2. wspólnym ustalaniu wielkości produkcji lub sprzedaży (zmowy kontyngentowe),
  3. podziale rynku lub grup konsumentów, np. ustalenie, że jeden przedsiębiorca będzie zaopatrywał konsumentów jedynie w zachodniej, a drugi we wschodniej części Polski (podział terytorialny), lub uzgodnienie, że jeden przedsiębiorca będzie obsługiwał jedynie „dużych”, a drugi „małych” odbiorców usług (podział podmiotowy),
  4. zawieraniu zmów przetargowych, np. ustalenie, że niektórzy przedsiębiorcy nie przystąpią lub pozwolą wygrać przetarg innemu przedsiębiorcy (zmowy przetargowe).

2. Nadużywanie pozycji dominującej

Przepisy zakazują przedsiębiorcom nadużywania pozycji dominującej na rynku. Jest to zachowanie podmiotu posiadającego znaczną siłę rynkową, prowadzące do zakłócenia konkurencji na rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza domniemanie, że przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeżeli jego udział w rynku właściwym przekracza 40%.

Uwaga!
Samo posiadanie pozycji dominującej ani podejmowanie działań zmierzających do jej uzyskania nie jest zakazane. Zabronione jest wyłącznie nadużywanie pozycji dominującej.

Nadużywanie pozycji dominującej może w szczególności polegać na:

  1. narzucaniu nieuczciwych cen (np. nadmiernie wygórowanych lub rażąco niskich),
  2. ograniczaniu produkcji (np. wycofanie określonego produktu lub gamy produktów z produkcji w celu sztucznego zawyżenia cen),
  3. zawieraniu umów (transakcji) wiązanych,
  4. przeciwdziałaniu warunkom niezbędnym do powstania lub rozwoju konkurencji (np. ustalanie cen zaniżonych w celu eliminacji konkurencji).

Cechą charakterystyczną wszystkich praktyk polegających na nadużywaniu pozycji dominującej jest to, że nie doszłoby do ich istnienia, gdyby przedsiębiorca dominant nie wykorzystał (nadużył) posiadanej siły rynkowej.

Pytania i odpowiedzi:

1. Na czym polega odpowiedzialność osoby zarządzającej?
2. Co nie jest zakazanym porozumieniem?
3. Co to jest porozumienie bagatelne? Czy zakaz porozumień ograniczających konkurencję dotyczy małych przedsiębiorców?
4. Co to jest wyłączenie indywidulane spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję i kiedy można z niego skorzystać?
6. Czy brak świadomości zawarcia porozumienia albo bierna rola wyłącza odpowiedzialność?
7. Co oznacza, że porozumienie ograniczające konkurencję jest nieważne?
8. Kiedy związki przedsiębiorców naruszają zakaz porozumień ograniczających konkurencję – kto w razie naruszenia podlega karze?
9. Jakie formy wymiany informacji między przedsiębiorcami mogą naruszać zakaz antykonkurencyjnych porozumień?
10. Czy uzgodnienia między przedsiębiorcami należącymi do jednej grupy kapitałowej mogą stanowić porozumienie ograniczające konkurencję?
11. Czy producent może ustalać z dystrybutorami ceny odsprzedaży?
12. Czy producent może zakazać dystrybutorom sprzedaży swoich produktów w Internecie? Czy może narzucać ceny takiej sprzedaży?

Zgłoś naruszenie